Rối loạn cương dương là vấn đề khá nhạy cảm nên nhiều nam giới thường ngại nói, tự tìm cách khắc phục hoặc âm thầm chờ tình trạng qua đi. Thực tế, một vài lần khó cương chưa chắc là bệnh, nhưng nếu vấn đề lặp lại và bắt đầu ảnh hưởng đến đời sống tình dục thì bạn không nên xem nhẹ.
Tại Aktuel Gazetem, chúng tôi cho rằng điều quan trọng nhất không phải là vội tìm một loại thuốc giúp “cương nhanh”, mà là hiểu cơ thể đang gặp vấn đề gì. Bởi khả năng cương bị suy giảm đôi khi liên quan đến tâm lý, lối sống, thuốc đang dùng hoặc một vấn đề sức khỏe cần được kiểm tra.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết tình trạng này theo cách dễ hiểu, biết khi nào nên theo dõi và khi nào nên chủ động đi khám.
Rối loạn cương dương là gì?
Rối loạn cương dương hay Erectile Dysfunction (ED) là tình trạng nam giới gặp khó khăn trong việc đạt được hoặc duy trì sự cương cứng đủ để thực hiện hoạt động tình dục. NIDDK cũng định nghĩa ED dựa trên khả năng đạt hoặc giữ độ cương đủ cho quan hệ.
Nói đơn giản, vấn đề có thể nằm ở chỗ dương vật khó cương, cương không đủ cứng hoặc đang quan hệ thì độ cương giảm xuống quá sớm.
Điều cần lưu ý là ED không đồng nghĩa với giảm ham muốn hay xuất tinh sớm. Một người vẫn có ham muốn tình dục nhưng lại gặp khó khăn về chức năng cương.
Khi nào khó cương được xem là vấn đề đáng quan tâm?
Một lần cơ thể “không hợp tác” chưa phải lý do để bạn tự kết luận mình bị ED.
Mệt mỏi, mất ngủ, căng thẳng, uống nhiều rượu hoặc tâm lý hồi hộp trước khi quan hệ đều có thể khiến khả năng cương tạm thời không như mong muốn.
Điều đáng chú ý hơn là khi:
- Khó cương xảy ra lặp lại.
- Bạn thường xuyên không giữ được độ cương.
- Tình trạng khiến bạn né tránh quan hệ.
- Bạn bắt đầu lo lắng trước mỗi lần gần gũi.
- Đời sống tình dục hoặc mối quan hệ bị ảnh hưởng.
Theo quan điểm của Aktuel Gazetem, đừng đánh giá khả năng sinh lý nam giới chỉ dựa trên một đêm không thuận lợi. Hãy nhìn vào xu hướng trong một khoảng thời gian và những yếu tố xảy ra cùng lúc.
Rối loạn cương dương khác một lần “mất phong độ” như thế nào?
Điểm khác biệt lớn nằm ở tính lặp lại và mức độ ảnh hưởng.
Một lần khó cương có thể liên quan đến hoàn cảnh nhất thời. Trong khi đó, vấn đề về khả năng cương đáng được quan tâm hơn khi nó xuất hiện nhiều lần hoặc kéo dài, khiến hoạt động tình dục thường xuyên không diễn ra như mong muốn.
Tuổi cao cũng không có nghĩa nam giới bắt buộc phải chấp nhận ED. Tình trạng này phổ biến hơn khi tuổi tăng, nhưng vẫn có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe có thể đánh giá và điều trị.
Dấu hiệu nào cho thấy nam giới có thể bị rối loạn cương dương?
Các biểu hiện của rối loạn cương dương không phải lúc nào cũng giống nhau. Có người hoàn toàn khó cương, trong khi người khác vẫn cương được nhưng độ cứng hoặc thời gian duy trì không đủ.
NIDDK mô tả các biểu hiện điển hình gồm chỉ cương được trong một số lần, cương nhưng không duy trì đủ lâu hoặc không đạt được sự cương cần thiết.
Khó đạt được độ cương cần thiết
Bạn vẫn có ham muốn và kích thích tình dục nhưng dương vật phản ứng chậm, khó cương hoặc cần rất nhiều thời gian mới đạt được độ cứng cần thiết.
Nếu chỉ thỉnh thoảng xảy ra, chưa thể kết luận có vấn đề. Nhưng khi tình trạng này xuất hiện thường xuyên, đặc biệt khi trước đây chức năng cương bình thường, bạn nên chú ý.
Ngoài khả năng cương khi quan hệ, bác sĩ cũng có thể hỏi về tình trạng cương buổi sáng hoặc khi thủ dâm để hiểu rõ hơn bối cảnh của vấn đề. EAU xem đặc điểm, độ cứng và thời gian của cả cương do kích thích tình dục lẫn cương buổi sáng là những thông tin hữu ích khi đánh giá ED.
Có cương nhưng không duy trì được đủ lâu
Một trường hợp khá phổ biến là dương vật ban đầu vẫn cương nhưng độ cứng giảm trước hoặc trong khi quan hệ.
Điều này dễ tạo thành vòng lặp tâm lý: một lần mất cương khiến bạn lo lần sau cũng xảy ra, sự lo lắng lại làm việc duy trì cương khó hơn.
Tuy nhiên, đừng mặc định nguyên nhân rối loạn cương dương luôn là tâm lý. Cơ chế cương còn phụ thuộc vào mạch máu, thần kinh, hormone và nhiều yếu tố sức khỏe khác.
Độ cứng không đủ cho hoạt động tình dục
Một số nam giới vẫn có phản ứng cương nhưng dương vật không đạt độ cứng như trước hoặc không đủ để duy trì hoạt động tình dục.
Đây vẫn có thể là biểu hiện của suy giảm chức năng cương, ngay cả khi dương vật không hoàn toàn mất khả năng cương.
Bạn nên quan sát cả ba yếu tố: khả năng bắt đầu cương, độ cứng đạt được và thời gian duy trì. Đánh giá cả quá trình sẽ có ý nghĩa hơn việc chỉ hỏi “có cương hay không”.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của rối loạn cương dương là gì?
Không có một nguyên nhân duy nhất áp dụng cho tất cả mọi người.
Nếu bạn đang thắc mắc vì sao bị rối loạn cương dương, nguyên nhân có thể liên quan đến thể chất, tâm lý, thuốc đang sử dụng hoặc lối sống; nhiều trường hợp có nhiều yếu tố cùng tồn tại.
Bệnh lý mạch máu, chuyển hóa, thần kinh và nội tiết
Để dương vật cương, cơ thể cần phối hợp giữa hệ thần kinh, mạch máu, hormone và đáp ứng kích thích tình dục.
Vì vậy, những vấn đề ảnh hưởng tới các hệ này đều có thể tác động đến chức năng cương.
NIDDK liệt kê các tình trạng thường liên quan đến ED như đái tháo đường, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, béo phì, bệnh thận mạn và một số rối loạn hormone.
Điều Aktuel Gazetem muốn bạn lưu ý là: nếu khả năng cương giảm rõ rệt mà không có lý do dễ nhận thấy, đừng chỉ tập trung vào chuyện quan hệ. Đây cũng là lúc nên nhìn lại sức khỏe tổng thể.
Yếu tố tâm lý và cảm xúc
Não bộ đóng vai trò lớn trong đáp ứng tình dục.
Căng thẳng kéo dài, lo âu, áp lực phải “thể hiện tốt”, xung đột trong mối quan hệ hoặc vấn đề tâm lý đều có thể khiến việc đạt và duy trì cương khó hơn.
EAU cũng ghi nhận các yếu tố trong mối quan hệ, sự hài lòng với bạn tình và cảm giác kết nối cảm xúc có thể liên quan đến khó khăn về cương.
Một kinh nghiệm thực tế đáng nhớ là càng tự kiểm tra bản thân trong lúc quan hệ kiểu “mình cứng chưa?”, “có bị xìu không?”, cơ thể càng khó thư giãn. Khi nguyên nhân có yếu tố tâm lý, việc trao đổi cởi mở với bạn tình đôi khi quan trọng không kém việc tìm phương pháp điều trị.
Thuốc và lối sống có thể ảnh hưởng đến khả năng cương như thế nào?
Một số thuốc, hành vi sinh hoạt và yếu tố có thể điều chỉnh cũng liên quan đến ED. NIDDK và EAU đều xem thuốc đang sử dụng và lối sống là những phần cần được hỏi khi đánh giá nguyên nhân.
Bạn nên đặc biệt để ý nếu thời điểm khó duy trì sự cương cứng xuất hiện gần với lúc bắt đầu một loại thuốc mới hoặc sau giai đoạn sức khỏe, cân nặng, giấc ngủ và sinh hoạt thay đổi nhiều.
Tuy nhiên, không tự ý ngừng thuốc đang điều trị. Nếu nghi thuốc ảnh hưởng đến chức năng tình dục, hãy trao đổi với bác sĩ để đánh giá lợi ích, nguy cơ và phương án thay thế phù hợp.
Rối loạn cương dương có nguy hiểm không?
Bản thân ED thường không phải một tình huống cấp cứu. Điều đáng quan tâm là nguyên nhân phía sau nó.
Ở một số nam giới, rối loạn cương dương có thể đi cùng những yếu tố nguy cơ tim mạch, chuyển hóa hoặc nội tiết. EAU nhấn mạnh ED và bệnh tim mạch có nhiều yếu tố nguy cơ chung.
Vì sao rối loạn cương dương không chỉ là vấn đề “phong độ”?
Sự cương cứng cần dòng máu đến dương vật hoạt động tốt. Vì thế, sức khỏe mạch máu có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cương.
Đây là lý do chúng tôi không thích cách nhìn “cương kém = yếu đàn ông”. Cách nghĩ này vừa gây áp lực tâm lý, vừa có thể khiến người gặp vấn đề bỏ qua yếu tố sức khỏe thực sự cần kiểm tra.
ED cũng có thể ảnh hưởng đến sự tự tin, mức độ hài lòng trong đời sống tình dục và mối quan hệ. Việc tìm nguyên nhân không phải để chứng minh bản lĩnh, mà để hiểu cơ thể.
Những vấn đề sức khỏe nền nào cần được lưu ý?
Những nhóm vấn đề thường được bác sĩ quan tâm gồm:
- Đái tháo đường.
- Tăng huyết áp.
- Bệnh tim và mạch máu.
- Thừa cân, béo phì.
- Rối loạn hormone.
- Một số bệnh thần kinh.
- Bệnh thận mạn.
- Tiền sử phẫu thuật hoặc tổn thương vùng chậu.
Các yếu tố trên không có nghĩa cứ mắc bệnh là chắc chắn bị ED. Ngược lại, có ED cũng không đồng nghĩa bạn đang mắc một bệnh nghiêm trọng. Chúng chỉ là những mối liên quan cần được đặt vào đúng bối cảnh sức khỏe của từng người.
Khi nào bị rối loạn cương dương nên đi khám?
Bạn không cần hoảng hốt sau một vài lần cương không tốt. Nhưng cũng không nên âm thầm chịu đựng nhiều tháng chỉ vì ngại nói về chuyện tình dục.
Theo chúng tôi, nguyên tắc đơn giản là: nếu vấn đề lặp lại, làm bạn khó chịu hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến đời sống tình dục, việc trao đổi với bác sĩ đã có lý do chính đáng.
Tình trạng cương khó khăn lặp lại hoặc ảnh hưởng đến đời sống tình dục
Bạn nên cân nhắc thăm khám khi:
- Khó cương xảy ra thường xuyên.
- Độ cương giảm rõ so với trước đây.
- Thường xuyên mất cương khi đang quan hệ.
- Bạn né tránh gần gũi vì sợ thất bại.
- Tình trạng gây căng thẳng cho bạn hoặc bạn tình.
Bạn không cần chờ đến khi “hoàn toàn không thể cương” mới đi khám.
Một vấn đề chức năng tình dục đã gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống thì bản thân nó đã đáng để được tư vấn.
Có bệnh nền, yếu tố nguy cơ hoặc nghi ngờ thuốc đang sử dụng ảnh hưởng
Việc đi khám càng có ý nghĩa nếu vấn đề cương cứng xuất hiện cùng đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, béo phì, rối loạn hormone hoặc sau khi bắt đầu một thuốc mới.
Hãy chuẩn bị danh sách thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thực phẩm bổ sung đang dùng. Đây là thông tin bác sĩ thường hỏi trong quá trình đánh giá ED.
Bác sĩ chẩn đoán rối loạn cương dương như thế nào?
Không có một xét nghiệm duy nhất có thể giải thích mọi trường hợp ED.
Thông thường, bác sĩ sẽ bắt đầu bằng việc hỏi về sức khỏe tổng thể, tình trạng cương, ham muốn, đời sống tình dục, tâm lý và các loại thuốc bạn đang sử dụng. Sau đó có thể thực hiện khám lâm sàng và chỉ định xét nghiệm khi cần.
EAU cũng xem bệnh sử y khoa và tình dục chi tiết là bước đầu tiên trong đánh giá ED. Bác sĩ có thể hỏi về độ cứng, thời gian duy trì cương, cương buổi sáng, ham muốn, xuất tinh và cực khoái.
Tùy trường hợp, việc kiểm tra có thể hướng đến:
- Huyết áp và sức khỏe mạch máu.
- Đường huyết, lipid máu.
- Hormone khi có chỉ định.
- Khám hệ sinh dục, thần kinh hoặc nội tiết.
- Một số xét nghiệm hoặc hình ảnh chuyên sâu nếu nghi có nguyên nhân cụ thể.
Điểm Aktuel Gazetem muốn nhấn mạnh là hãy trả lời bác sĩ càng thật càng tốt. Việc bạn còn cương buổi sáng hay không, tình trạng xảy ra với mọi hoàn cảnh hay chỉ trong một số tình huống đều có thể giúp quá trình đánh giá chính xác hơn.
Rối loạn cương dương có chữa được không?
Trong nhiều trường hợp, rối loạn cương dương có thể được cải thiện hoặc điều trị, nhưng kết quả phụ thuộc vào nguyên nhân, bệnh nền, mức độ ED và phương pháp phù hợp với từng người. EAU nhấn mạnh việc điều trị cần được cá thể hóa thay vì áp dụng một lựa chọn giống nhau cho tất cả.
Một số trường hợp có yếu tố dễ điều chỉnh như stress, lối sống hoặc thuốc đang sử dụng. Những trường hợp khác liên quan đến bệnh mạch máu, thần kinh, hormone hoặc tổn thương thực thể có thể cần điều trị và theo dõi lâu dài.
Còn câu hỏi rối loạn cương dương có tự khỏi không thì không nên trả lời đơn giản là “có” hoặc “không”. Việc tình trạng tự cải thiện phụ thuộc rất nhiều vào nguyên nhân phía sau.
Theo chúng tôi, thay vì ám ảnh với mục tiêu “chữa dứt điểm 100%”, điều thực tế hơn là xác định nguyên nhân có thể thay đổi, kiểm soát bệnh nền và tìm cách đưa đời sống tình dục trở lại mức khiến bạn cảm thấy thoải mái.
Rối loạn cương dương được điều trị theo những hướng nào?
Không có một công thức duy nhất cho tất cả nam giới.
Cách điều trị rối loạn cương dương thường được lựa chọn dựa trên nguyên nhân, sức khỏe tổng thể, mức độ ảnh hưởng và mong muốn của người bệnh. EAU khuyến nghị hướng tiếp cận cá thể hóa dựa trên hiệu quả, khả năng dung nạp, mức độ xâm lấn và kỳ vọng của người bệnh.
Xử lý nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi
Nếu ED liên quan đến bệnh nền hoặc yếu tố có thể thay đổi, xử lý chúng là một phần quan trọng của kế hoạch lâu dài.
EAU ghi nhận việc tập thể dục đều đặn và giảm BMI ở người phù hợp có thể cải thiện chức năng cương; các vấn đề như đái tháo đường hay tăng huyết áp cũng cần được kiểm soát tốt.
Điều này không có nghĩa giảm vài cân hay ngủ sớm sẽ chữa mọi trường hợp ED. Nhưng sức khỏe tim mạch, chuyển hóa và lối sống là những phần không nên bị bỏ qua chỉ vì người bệnh đang tập trung vào một viên thuốc.
Thuốc và hỗ trợ tâm lý khi phù hợp
Thuốc có thể được bác sĩ cân nhắc ở nhiều trường hợp, trong khi tư vấn tâm lý hoặc liệu pháp hành vi có thể hữu ích khi lo âu, áp lực tình dục hoặc yếu tố mối quan hệ góp phần vào vấn đề. EAU khuyến nghị can thiệp tâm lý phù hợp có thể kết hợp với điều trị y khoa.
Nếu bạn đang băn khoăn rối loạn cương dương uống thuốc gì, đừng chọn thuốc chỉ dựa trên lời truyền miệng hoặc quảng cáo. Một số thuốc điều trị ED có tương tác quan trọng với thuốc nitrate dùng cho bệnh tim; EAU xem việc dùng đồng thời PDE5 inhibitor và nitrate là chống chỉ định do nguy cơ tụt huyết áp.
Đây cũng là lý do Aktuel Gazetem không khuyến khích kiểu “mua thử một viên xem có hiệu quả không”.
Các phương pháp chuyên khoa khi điều trị ban đầu chưa phù hợp
Nếu phương pháp ban đầu không đạt hiệu quả hoặc không phù hợp, bác sĩ vẫn có những lựa chọn chuyên khoa khác.
Tùy từng trường hợp, hướng xử lý có thể bao gồm thiết bị hỗ trợ, thuốc dùng theo đường khác hoặc can thiệp chuyên khoa. EAU nhấn mạnh không có một lựa chọn duy nhất phù hợp với mọi bệnh nhân.
Điều cần nhớ là “không đáp ứng với cách đầu tiên” không đồng nghĩa “không còn cách điều trị”.
>> Tìm hiểu: Mẹo dân gian chữa rối loạn cương dương có thực sự hiệu quả?
Nam giới bị rối loạn cương dương nên làm gì từ bây giờ?
Nếu bạn vừa bắt đầu nhận thấy khả năng cương không ổn định, đừng vội biến mỗi lần quan hệ thành một bài kiểm tra.
Hãy tập trung vào ba việc: quan sát tình trạng, cải thiện những yếu tố sức khỏe có thể thay đổi và tìm hỗ trợ y tế khi vấn đề lặp lại.
Theo dõi tình trạng và các yếu tố xuất hiện cùng lúc
Bạn có thể tự quan sát:
- Tình trạng xảy ra thường xuyên hay chỉ một vài lần.
- Còn cương buổi sáng hay không.
- Có liên quan đến stress, thiếu ngủ hoặc rượu bia không.
- Có xảy ra sau khi dùng một loại thuốc mới không.
- Ham muốn tình dục có thay đổi không.
- Có bệnh nền mới được phát hiện hay không.
Đây không phải cách tự chẩn đoán. Nó chỉ giúp bạn cung cấp thông tin rõ ràng hơn nếu cần trao đổi với bác sĩ.
Chủ động cải thiện những yếu tố sức khỏe có thể thay đổi
Ăn uống lành mạnh, vận động đều, kiểm soát cân nặng, hạn chế thuốc lá và quản lý các bệnh chuyển hóa đều có lợi cho sức khỏe nói chung và có thể hỗ trợ chức năng cương. EAU ghi nhận thay đổi lối sống, đặc biệt vận động và giảm BMI ở người phù hợp, có thể cải thiện chức năng cương.
Nếu bạn quan tâm rối loạn cương dương nên ăn uống gì, hãy ưu tiên một chế độ ăn lành mạnh thay vì tìm một món được quảng cáo như “thần dược sinh lý”. NIDDK cho biết chế độ ăn tốt cho sức khỏe có liên quan đến giảm nguy cơ ED và cải thiện triệu chứng.
Theo góc nhìn của Aktuel Gazetem, một bữa hàu hay một món bổ dưỡng khó có thể bù lại nhiều năm hút thuốc, ít vận động, mất ngủ và kiểm soát đường huyết kém. Sức khỏe tình dục thường phản ánh cả lối sống chứ không nằm trong một món ăn riêng lẻ.
Tránh tự dùng thuốc hoặc tự thay đổi thuốc đang điều trị
Đây là lời khuyên chúng tôi muốn nhấn mạnh nhất.
Không tự dừng thuốc huyết áp, thuốc tâm thần, thuốc tim mạch hoặc bất kỳ thuốc kê đơn nào chỉ vì nghi chúng ảnh hưởng khả năng cương. Hãy trao đổi với bác sĩ trước.
Ngược lại, cũng không nên tự mua thuốc hỗ trợ cương khi chưa biết mình có chống chỉ định hoặc tương tác thuốc hay không. Đặc biệt, một số thuốc điều trị ED không được dùng đồng thời với nitrate vì có thể làm huyết áp giảm nguy hiểm.
Rối loạn cương dương không phải thước đo giá trị hay “bản lĩnh đàn ông”. Nếu tình trạng lặp lại, cách xử lý hợp lý nhất là tìm hiểu nguyên nhân, chăm sóc sức khỏe tổng thể và lựa chọn phương án phù hợp thay vì âm thầm chịu đựng hoặc tự thử thuốc.