Quan hệ bị đau rát không phải là cảm giác bạn nên cố chịu đựng để cuộc yêu tiếp tục. Đôi khi nguyên nhân chỉ là thiếu bôi trơn hoặc ma sát quá mạnh, nhưng đau tái diễn cũng có thể liên quan đến viêm nhiễm, căng cơ sàn chậu hay một vấn đề sức khỏe cần kiểm tra.
Trong y khoa, đau khi giao hợp thường được gọi là dyspareunia. Cơn đau có thể xuất hiện trước, trong hoặc sau khi quan hệ, ở bên ngoài vùng sinh dục hoặc sâu bên trong vùng chậu.
Theo Aktuel Gazetem, điều quan trọng nhất không phải cố đoán ngay mình mắc bệnh gì, mà là xem đau ở đâu, đau lúc nào, có lặp lại không và có dấu hiệu bất thường nào đi kèm. Bốn thông tin này thường hữu ích hơn nhiều so với chỉ nói chung rằng “quan hệ thấy đau”.
Quan hệ bị đau rát phải làm sao ngay lúc này?
Nếu bạn đang băn khoăn quan hệ bị đau rát phải làm sao, việc đầu tiên là ngừng hoặc giảm hoạt động đang khiến cơn đau tăng lên. Sau đó, hãy xem vấn đề có liên quan đến ma sát, thiếu bôi trơn hay một triệu chứng bất thường khác hay không.
Aktuel Gazetem không khuyến khích quan niệm “cố thêm một chút rồi sẽ quen”. Đau là tín hiệu cơ thể đang khó chịu; tiếp tục tạo ma sát lên vùng đã đau có thể khiến trải nghiệm tệ hơn.
Dừng lại nếu tiếp tục quan hệ khiến cơn đau tăng lên
Nếu mỗi lần thâm nhập sâu hơn hoặc nhanh hơn đều khiến bạn đau thêm, hãy dừng lại. Bạn không cần phải hoàn thành cuộc yêu bằng mọi giá.
Đặc biệt, nếu cảm giác chuyển từ khó chịu nhẹ thành đau nhói, nóng rát rõ rệt hoặc đau sâu bên trong, việc cố tiếp tục không giúp xác định nguyên nhân và cũng không phải cách “làm quen” với đau.
Mayo Clinic khuyến nghị người bị đau khi quan hệ trao đổi với bạn tình về điều gì dễ chịu hoặc gây đau và điều chỉnh hoạt động tình dục cho phù hợp.
Giảm ma sát và chỉ tiếp tục khi cơ thể cảm thấy thoải mái
Nếu nguyên nhân có vẻ đến từ ma sát, hãy dành thêm thời gian kích thích trước khi thâm nhập. Cơ thể chưa đủ hưng phấn có thể chưa tạo đủ độ ẩm tự nhiên, khiến việc cọ xát gây đau hoặc nóng rát. Mayo Clinic cũng ghi nhận kéo dài màn dạo đầu và trì hoãn thâm nhập cho đến khi đủ kích thích có thể giúp giảm đau ở một số người.
Chất bôi trơn phù hợp cũng có thể hữu ích. Nếu đang sử dụng bao cao su latex, NHS khuyến cáo tránh chất bôi trơn gốc dầu vì chúng có thể làm hỏng latex; loại gốc nước hoặc silicone phù hợp hơn.
Ghi nhận vị trí đau, thời điểm đau và triệu chứng đi kèm
Sau khi dừng lại, bạn nên tự hỏi:
- Đau ở mép ngoài, cửa vào hay sâu bên trong?
- Đau ngay lúc bắt đầu thâm nhập hay khi vào sâu?
- Cơn đau hết nhanh hay kéo dài sau quan hệ?
- Đây là lần đầu xảy ra hay gần như lần nào cũng gặp?
- Có ngứa, sưng, chảy máu, dịch bất thường hoặc tiểu buốt không?
Đau ngoài và đau sâu có thể gợi ý những nhóm nguyên nhân khác nhau. Cleveland Clinic phân biệt đau ở vùng âm hộ/cửa âm đạo với cảm giác đau ở sâu trong âm đạo, tử cung hoặc vùng chậu.
Vì sao quan hệ bị đau rát?
Khi tìm quan hệ bị đau rát là bệnh gì, bạn cần lưu ý rằng đây là một triệu chứng chứ không phải tên của một bệnh duy nhất. Có người đau đơn giản vì ma sát, nhưng cũng có trường hợp liên quan đến viêm nhiễm, cơ sàn chậu hoặc bệnh lý khác.
Nguyên nhân chính xác phụ thuộc khá nhiều vào vị trí, thời điểm và các triệu chứng đi kèm.
Thiếu bôi trơn làm tăng ma sát khi quan hệ
Thiếu độ ẩm là một trong những nguyên nhân dễ hiểu nhất của đau rát khi quan hệ. Khi bề mặt tiếp xúc không đủ trơn, mỗi chuyển động đều tạo nhiều ma sát hơn, từ đó gây nóng, rát hoặc đau ở cửa vào.
Ở một số người, quan hệ bị đau rát ở nữ có thể liên quan đến tình trạng âm đạo chưa đủ bôi trơn vào thời điểm thâm nhập. Thay đổi hormone sau sinh, trong thời gian cho con bú hoặc quanh giai đoạn mãn kinh cũng có thể ảnh hưởng đến độ ẩm âm đạo.
Theo Aktuel Gazetem, nếu chỉ đau khi cuộc yêu diễn ra quá nhanh nhưng giảm rõ rệt khi có đủ kích thích và bôi trơn, yếu tố ma sát đáng được xem xét trước. Tuy nhiên, nếu tình trạng cứ lặp lại dù đã chuẩn bị tốt, đừng mặc định tất cả chỉ là “khô”.
Ma sát mạnh, trầy xước hoặc kích ứng khiến vùng kín đau rát
Quan hệ mạnh, kéo dài hoặc cọ xát nhiều có thể khiến vùng da và niêm mạc nhạy cảm bị kích ứng. Sau đó, bạn có thể cảm thấy nóng rát ngay cả khi không còn quan hệ.
Nếu đau rát kèm sưng, hãy chú ý xem sưng có xuất hiện ngay sau một lần ma sát mạnh hay đi kèm đỏ, ngứa, dịch tiết hoặc tổn thương khác. Sưng và đau cũng có thể xuất hiện trong các tình trạng viêm, vì vậy triệu chứng kéo dài không nên chỉ được quy cho “quan hệ hơi mạnh”.
Ngoài ma sát, một sản phẩm mới như gel bôi trơn, bao cao su hoặc sản phẩm vệ sinh vùng kín cũng có thể là yếu tố cần xem xét nếu khó chịu xuất hiện ngay sau khi sử dụng.
Viêm hoặc nhiễm trùng có thể gây đau khi quan hệ
Đau khi giao hợp có thể xuất hiện cùng một số nhiễm trùng đường sinh dục hoặc tiết niệu. NHS liệt kê STI, nấm âm đạo và nhiễm trùng đường tiết niệu trong các nguyên nhân có thể gây đau khi quan hệ.
Nếu đau rát khi quan hệ kèm ngứa, dịch tiết thay đổi, mùi bất thường hoặc tiểu rát, khả năng kích ứng hoặc viêm nhiễm đáng được lưu ý hơn. Những triệu chứng này không đủ để bạn tự xác định chính xác bệnh nào, nhưng là lý do hợp lý để đi khám nếu chúng không sớm biến mất.
Aktuel Gazetem khuyên bạn tránh tự mua thuốc đặt hoặc kháng sinh chỉ dựa trên cảm giác rát. Nhiều nguyên nhân khác nhau có thể tạo triệu chứng tương tự, trong khi cách xử lý lại không giống nhau.
Cơ sàn chậu căng hoặc co thắt có thể khiến việc thâm nhập bị đau
Không phải mọi trường hợp đau đều bắt nguồn từ da hoặc niêm mạc.
Ở một số người, các cơ quanh âm đạo có thể co lại ngoài ý muốn khi cố đưa dương vật, ngón tay, tampon hoặc dụng cụ khám vào. Vaginismus có thể khiến việc thâm nhập khó hoặc đau.
Một dấu hiệu đáng chú ý là bạn đã có đủ bôi trơn nhưng vẫn cảm thấy như cơ thể “khóa lại”, căng cứng hoặc đau rõ ngay khi bắt đầu thâm nhập.
Trong trường hợp này, cố ép sâu hơn thường không phải lựa chọn tốt. Cơ sàn chậu càng căng thì cảm giác đau và lo lắng cho lần quan hệ sau càng có thể tăng.
Đau sâu khi quan hệ có thể liên quan đến vấn đề bên trong vùng chậu
Cảm giác đau nằm sâu trong bụng dưới hoặc vùng chậu khác với nóng rát ở cửa vào.
Nếu quan hệ bị đau rát bên trong, nhất là đau xuất hiện khi thâm nhập sâu hoặc lặp lại nhiều lần, cần chú ý hơn đến vị trí và những triệu chứng kèm theo. Một số tình trạng vùng chậu có thể gây đau sâu khi quan hệ.
Aktuel Gazetem cho rằng đây là kiểu đau bạn không nên cố “chịu thêm vài lần xem có hết không”, đặc biệt khi cơn đau ngày càng rõ hoặc kèm đau bụng dưới, chảy máu hay dịch bất thường.
Ở nam giới, đau rát có thể xuất phát từ dương vật, bao quy đầu, đường tiết niệu hoặc vùng chậu
Quan hệ bị đau rát ở nam giới cũng có thể xảy ra, nhưng nguyên nhân và vị trí đau có những điểm khác với nữ giới.
Ví dụ, viêm quy đầu có thể gây sưng, ngứa, đau, dịch tiết hoặc đau khi tiểu. Bao quy đầu quá chật cũng có thể khiến cương và quan hệ trở nên đau. Một số vấn đề ở tuyến tiền liệt hoặc vùng chậu còn có thể gây đau khi xuất tinh.
Điểm Aktuel Gazetem muốn nhấn mạnh là nam giới cũng không nên mặc định đau khi quan hệ chỉ do “ma sát mạnh”, nhất là khi có thêm triệu chứng tiết niệu hoặc sinh dục.
Vị trí và thời điểm đau giúp khoanh vùng nguyên nhân như thế nào?
Hai người cùng nói “quan hệ đau”, nhưng một người rát ngay cửa vào còn người kia đau âm ỉ sâu trong bụng dưới. Đây có thể là hai tình huống rất khác nhau.
Vì vậy, vị trí và thời điểm xuất hiện đau là những thông tin đáng ghi nhớ nếu bạn cần trao đổi với bác sĩ.
Đau rát ở bên ngoài hoặc ngay khi bắt đầu thâm nhập
Nếu quan hệ bị rát ở mép ngoài, cửa âm đạo hoặc vùng tiếp xúc ngay khi bắt đầu thâm nhập, nhóm nguyên nhân bề mặt thường đáng chú ý hơn.
Bạn có thể xem lại:
- Độ bôi trơn có đủ không.
- Có quan hệ quá nhanh hoặc quá mạnh không.
- Có vừa đổi bao cao su, gel hay sản phẩm vệ sinh không.
- Có ngứa, sưng, đỏ hoặc dịch bất thường không.
Đau tại cửa âm đạo có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, từ kích ứng đến tình trạng đau vùng âm hộ hoặc cơ sàn chậu.
Đau sâu bên trong khi thâm nhập
Nếu cơn đau chỉ xuất hiện khi thâm nhập sâu, cảm giác thường được mô tả giống đau bên trong vùng chậu hơn là bỏng rát ngoài da.
Một số bệnh lý vùng chậu có thể gây kiểu đau này. Chẳng hạn, NHS ghi nhận đau sâu khi quan hệ là một triệu chứng có thể gặp ở viêm vùng chậu.
Tuy nhiên, chỉ dựa vào vị trí đau không đủ để kết luận nguyên nhân. Đây là lúc các yếu tố như chu kỳ kinh, dịch tiết, chảy máu, sốt và đau bụng dưới trở nên quan trọng.
Đau chỉ xảy ra một lần khác gì với đau lặp lại nhiều lần?
Một lần đau sau cuộc quan hệ kéo dài hoặc thiếu bôi trơn có thể khác khá nhiều với tình trạng gần như lần nào thâm nhập cũng đau.
Nếu cơn đau biến mất sau khi nghỉ, không tái diễn và không có triệu chứng bất thường khác, bạn có thể theo dõi thêm.
Ngược lại, Mayo Clinic khuyến nghị trao đổi với nhân viên y tế nếu đau khi quan hệ xảy ra lặp lại.
Theo Aktuel Gazetem, tính tái diễn quan trọng hơn việc cố chấm mức đau từ 1 đến 10. Một cơn đau không quá dữ dội nhưng kéo dài hàng tuần hoặc xuất hiện gần như mọi lần quan hệ vẫn đáng kiểm tra.
Đau trong lúc quan hệ khác gì với đau rát kéo dài sau quan hệ?
Đau do ma sát có thể xuất hiện trong lúc thâm nhập và còn rát một thời gian sau đó. Nhưng cơn đau kéo dài nhiều giờ, ngày càng tăng hoặc đi kèm dấu hiệu bất thường cần được nhìn nhận khác.
Một số người cũng gặp quan hệ bị đau rát sau sinh do cơ thể và hormone chưa hoàn toàn trở lại trạng thái trước thai kỳ. Trong khi đó, quan hệ bị đau rát khi mang thai là bối cảnh khác, vì tình trạng thai kỳ cũng cần được tính đến khi đánh giá cơn đau. Thay đổi hormone sau sinh và khi cho con bú có thể góp phần làm âm đạo khô hơn.
Hai trường hợp này không nên được đánh giá chỉ bằng kinh nghiệm quan hệ thông thường.
Quan hệ bị đau rát có nguy hiểm không?
Nếu bạn lo quan hệ bị đau rát có sao không, câu trả lời là: không phải trường hợp nào cũng nguy hiểm, nhưng cũng không nên xem đau tái diễn là chuyện bình thường.
Một lần rát nhẹ có nguyên nhân cơ học khá rõ sẽ khác với đau sâu, đau tăng dần hoặc đau đi kèm chảy máu, sốt, dịch bất thường hay tiểu buốt.
Đau nhẹ sau ma sát và không tái diễn thường cần theo dõi những gì?
Nếu vừa trải qua một cuộc quan hệ lâu hơn hoặc mạnh hơn bình thường, bạn có thể theo dõi xem:
- Cơn đau có giảm sau khi nghỉ không.
- Lần quan hệ tiếp theo có tiếp tục đau không.
- Đã tăng kích thích và giảm ma sát nhưng vẫn đau hay không.
- Có xuất hiện ngứa, sưng, dịch tiết hoặc chảy máu không.
Nếu triệu chứng nhanh chóng biến mất và không quay lại, nguyên nhân cơ học có thể đáng nghĩ đến hơn. Nhưng đây không phải cách để tự chẩn đoán chắc chắn.
Những dấu hiệu nào đi kèm đau rát cần được chú ý?
Bạn nên chú ý hơn nếu đau đi kèm:
- Chảy máu bất thường.
- Dịch vùng kín thay đổi màu, mùi hoặc lượng.
- Tiểu buốt hoặc tiểu rát.
- Ngứa, loét hoặc tổn thương vùng sinh dục.
- Đau vùng chậu hoặc bụng dưới.
- Sốt, rét run, buồn nôn hoặc cảm giác rất mệt.
NHS ghi nhận đau sâu khi quan hệ, chảy máu sau quan hệ, dịch âm đạo bất thường, đau vùng chậu và một số triệu chứng toàn thân có thể xuất hiện trong PID; đau vùng chậu dữ dội, chóng mặt/ngất hoặc sốt cao cần được đánh giá khẩn hơn.
Đặc biệt, quan hệ bị đau rát kèm chảy máu không nên bị bỏ qua nếu máu xuất hiện nhiều, lặp lại hoặc không có lý do rõ ràng.
Khi nào đau rát cần được khám sớm?
Aktuel Gazetem khuyên bạn nên chủ động đi khám nếu:
- Cơn đau lặp lại nhiều lần.
- Đau ngày càng tăng.
- Đau sâu trong vùng chậu.
- Có chảy máu bất thường.
- Có dịch tiết hoặc mùi khác thường.
- Tiểu buốt, tiểu rát.
- Có tổn thương hoặc vết loét vùng sinh dục.
- Nghi ngờ phơi nhiễm STI.
- Có sốt hoặc cảm thấy rất mệt.
Mayo Clinic khuyến nghị trao đổi với bác sĩ khi đau khi quan hệ tái diễn. Với đau vùng chậu dữ dội, chảy máu nhiều, chóng mặt/ngất hoặc sốt cao, NHS khuyến nghị tìm hỗ trợ y tế khẩn cấp.
Bác sĩ thường tìm nguyên nhân đau khi quan hệ bằng cách nào?
Không có một xét nghiệm duy nhất dành cho tất cả người bị đau khi quan hệ. Việc đánh giá thường bắt đầu từ câu chuyện của chính bạn: đau từ bao giờ, đau ở đâu và tình huống nào khiến đau xuất hiện.
Từ đó, bác sĩ mới cân nhắc bước kiểm tra phù hợp.
Những thông tin về cơn đau giúp định hướng nguyên nhân
Trước khi đi khám, bạn có thể nhớ hoặc ghi lại:
- Cơn đau bắt đầu từ khi nào.
- Vị trí đau.
- Đau ngay khi thâm nhập hay chỉ khi vào sâu.
- Đau trong hay sau quan hệ.
- Mức độ thường xuyên.
- Có thay đổi bạn tình, bao cao su hoặc sản phẩm sử dụng gần đây không.
- Có ngứa, chảy máu, dịch bất thường hoặc triệu chứng tiểu tiện không.
- Thuốc đang sử dụng và các thay đổi sức khỏe gần đây.
Mayo Clinic cũng khuyên người bệnh chuẩn bị thông tin về thời điểm vấn đề bắt đầu, tần suất xảy ra, tình trạng sức khỏe và thuốc đang dùng trước buổi khám.
Theo Aktuel Gazetem, mô tả “đau rát ở cửa vào ngay khi bắt đầu, xảy ra ba lần gần đây và kèm ngứa” sẽ hữu ích hơn rất nhiều so với chỉ nói “em quan hệ bị đau”.
Thăm khám và xét nghiệm phụ thuộc vào triệu chứng nghi ngờ
Tùy biểu hiện, bác sĩ có thể cần kiểm tra vùng đang đau hoặc lựa chọn xét nghiệm liên quan đến tình trạng nghi ngờ. Không phải ai cũng cần cùng một bộ xét nghiệm.
Bạn cũng không nên quá ngại khi nói về đau khi quan hệ. Đây là thông tin sức khỏe có giá trị và giúp bác sĩ thu hẹp nguyên nhân nhanh hơn.
Làm gì để hạn chế đau rát tái diễn khi quan hệ?
Không có một mẹo duy nhất ngăn được mọi trường hợp đau khi quan hệ vì nguyên nhân rất đa dạng. Tuy nhiên, một số thói quen có thể giúp giảm những cơn đau liên quan đến thiếu kích thích, ma sát hoặc kích ứng.
Điều Aktuel Gazetem ưu tiên là làm cho quan hệ trở thành trải nghiệm thoải mái của cả hai, thay vì đặt mục tiêu phải thâm nhập bằng được.
Không vội thâm nhập khi cơ thể chưa sẵn sàng
Cho cơ thể đủ thời gian để hưng phấn trước khi thâm nhập có thể tăng bôi trơn tự nhiên và giúp giảm ma sát. Mayo Clinic cũng đề cập việc không vội vàng và dành thêm thời gian cho màn dạo đầu như một biện pháp có thể giúp giảm đau.
Nếu bạn cảm thấy chưa sẵn sàng, việc nói “chậm lại” hoặc “chưa vào vội” hoàn toàn bình thường.
Giảm ma sát và sử dụng chất bôi trơn phù hợp khi cần
Khi độ ẩm tự nhiên chưa đủ, chất bôi trơn có thể giúp giảm ma sát.
Nếu sử dụng bao cao su latex, hãy chọn sản phẩm bôi trơn gốc nước hoặc silicone thay vì dầu, Vaseline hoặc lotion chứa dầu vì các sản phẩm gốc dầu có thể làm latex yếu đi và dễ rách hơn.
Aktuel Gazetem cũng khuyên không nên dùng càng nhiều sản phẩm càng tốt. Nếu một loại gel làm bạn nóng, rát hoặc ngứa sau khi sử dụng, hãy ngừng dùng và theo dõi phản ứng của cơ thể.
Tránh tiếp tục sử dụng sản phẩm khiến vùng kín bị kích ứng
Nếu khó chịu bắt đầu ngay sau khi đổi bao cao su, gel bôi trơn hoặc sản phẩm vệ sinh vùng kín, hãy xem đó là một dữ kiện quan trọng.
Đừng cố tiếp tục dùng nhiều lần chỉ để “xem có quen không”. Vùng sinh dục khá nhạy cảm và việc lặp lại tiếp xúc với tác nhân gây kích ứng có thể khiến cảm giác khó chịu tiếp tục.
Trao đổi với bạn tình về mức độ thoải mái và dừng khi cảm thấy đau
Một cuộc quan hệ tốt không được đánh giá bằng việc kéo dài bao lâu hay thâm nhập sâu đến mức nào.
Mayo Clinic khuyến nghị trao đổi thẳng với bạn tình về điều gì dễ chịu, điều gì gây đau và yêu cầu chậm lại khi cần.
Theo quan điểm của Aktuel Gazetem, đây là một trong những điều đơn giản nhưng dễ bị bỏ qua nhất. Khi bạn cứ im lặng chịu đau, người còn lại rất khó biết cần thay đổi tốc độ, độ sâu hay dừng lại.
Không tự điều trị kéo dài nếu đau tiếp tục tái diễn
Nếu đã giảm ma sát, dành đủ thời gian kích thích và loại bỏ những yếu tố dễ gây kích ứng nhưng đau khi quan hệ vẫn tiếp tục xuất hiện, đây là lúc nên tìm nguyên nhân thay vì thử thêm hàng loạt mẹo tại nhà.
Đặc biệt, đau tái diễn, đau sâu hoặc đau kèm chảy máu, dịch bất thường, tiểu buốt hay sốt nên được đánh giá y tế.
Aktuel Gazetem xem cơn đau như một thông tin cơ thể đang gửi cho bạn, không phải thử thách cần vượt qua. Nếu quan hệ bị đau rát diễn ra nhiều lần, cách an toàn và thực tế hơn là xác định nguyên nhân rồi mới lựa chọn hướng xử lý phù hợp.